ไมเกรนเป็นโรคที่เกิดจากความผิดปกติของสมอง ไม่ใช่เรื่องของจิตใจ
หมอเคยได้ยินคนไข้หลายท่านบ่นว่าสามี หรือ เจ้านาย ไม่เข้าใจว่าทำไมปวดหัวไมเกรนบ่อยจัง สงสัยว่าเป็นโรคของจิตใจหรือไม่ หรือเพราะว่าเครียดเกินไป ความจริงจากการศึกษาของนักวิทยาศาสตร์หลายปี ทำให้เรามีความเข้าใจในความผิดปกติของสมองขณะเป็นไมเกรนระดับหนึ่ง
ตำแหน่งที่มีความผิดปกติเวลาเกิดไมเกรนได้แก่
ช่วง premonitory phase หรือ ช่วงเวลาที่มีอาการนำก่อนเกิดไมเกรน ผู้ป่วยบางคนจะมีอาการง่วง ตัวบวม อารมณ์หงุดหงิดง่าย จะเกิดความผิดปกติในสมองส่วน hypothalamus จากการทำ PET scan สมอง พบสมองส่วนนี้มีเลือดไปเลี้ยงมากขึ้น โดย hypothalamus เป็นสมองส่วนที่ควบคุมการหลับนอน ดังนั้นการอดนอน จึงสามารถกระตุ้นไมเกรนได้ และการนอนให้หลับ จึงสามารถยุติการปวดหัวไมเกรนได้
ช่วง Aura : ผู้ป่วยบางรายจะมีอาการมองเห็นผิดปกติ เช่น เห็นแสงระยิบระยับ เห็นแสงไฟสีขาวมีขอบหยึกหยัก หรือภาพเบลอหรือบิดเบี้ยว แต่บางรายก็ไม่มีอาการเตือนนำ ผู้ป่วยประมาณ 15-20% ที่จะมีอาการไมเกรนออร่า นอกจากการมองเห็นผิดปกติ แล้ว บางคนอาจมีอาการชา คิดคำพูดช้าได้ กลไกการเกิด aura เชื่อว่าเกิดจาก cortical spreading depression คือ สมองส่วนท้ายทอย ที่ทำหน้าที่รับการมองเห็น หรือ occipital cortex มีการเหนี่ยวนำให้สมองส่วนใกล้เคียงมีเลือดไปเลี้ยงลดลง และเซลล์ประสาททำงานลดลง
ช่วงปวดหัว: อาการปวดหัวขณะเป็นไมเกรน เกิดจากระบบ trigeminovascular กล่าวคือ เมื่อมีสิ่งกระตุ้นจะทำให้เส้นเลือดในชั้นเยื่อหุ้มสมอง ขยายตัวและมีการหลั่งสารที่ทำให้เกิดความเจ็บปวดขึ้น ซึ่งสัญญาณนี้จะส่งต่อผ่านเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 หรือ trigeminal nerve ไปยังก้านสมองและ thalamus เราจึงมีการปวดตุ๊บๆขึ้น ขณะเป็นไมเกรน และสารเคมีในก้านสมองที่ผิดปกติทำให้บางคนเกิดอาการคลื่นไส้
ซึ่งทฤษฎีการเกิดปวดหัวจาก trigeminovascular complex นี้มีมากกว่า 45 ปี แล้ว และในเซลล์ของเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 ที่มีการกระตุ้น นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบสารชนิดหนึ่ง ชื่อ calcitonin gene-related peptide ต่อมาพบว่ายาแก้ปวดไมเกรน เช่น cafergot, sumatriptan สามารถลดปริมาณ calcitonin gene-related peptide ในเลือดได้ เมื่อใช้ไฟฟ้ากระตุ้นเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 เพื่อให้ปวดหัวไมเกรน
ในที่สุด ค.ศ.2004 นักวิทยาศาสตร์ก็สามารถพัฒนายาแก้ปวดไมเกรน ชนิด พุ่งเป้าโดยตรง คือ ยา anti Calcitonin gene related peptide ซึ่งเป็นโปรตีนไปจับให้ calcitonin gene related peptide และลดอาการปวดหัวไมเกรนได้ในที่สุด
วันนี้หมอเขียนค่อนข้างยาว… แต่อยากยืนยันให้แฟนเพจ มีหลักฐานไว้กล่าวได้ว่าไมเกรนเป็นอาการผิดปกติของสมองจริงๆนะ… ไม่ใช่โรคจิต หรือ คิดไปเองค่ะ